قرآن کریم، کتاب آسمانی و معجزه جاوید پیامبر اکرم (ص) است که از سوی خداوند متعال بر ایشان نازل شده. این کتاب مقدس، اصلی‌ترین منبع دین اسلام و شامل تعالیم هدایت‌بخش برای تمام بشریت است ولی متاسفانه در عمل شاهد آن هستیم که این کتاب ارزشمند دچار مهجوریت شده.
در این مقاله سعی شده تا ابتدا به بیان ویژگی های خاص این کتاب الهی پرداخته شود و سپس جنبه های مهجوریت آن مورد بررسی قرار گیرد.

ویژگی‌های اصلی قرآن عبارتند از:

۱. کلام خدا: مسلمانان معتقدند قرآن سخن مستقیم خداوند است که به صورت وحی بر پیامبر (ص) نازل شده است.

۲. معجزه الهی: قرآن از جنبه‌های مختلف مانند فصاحت و بلاغت، معارف عمیق و اخبار غیبی معجزه محسوب می‌شود.

۳. هدایت بشریت: این کتاب برنامه کامل زندگی برای رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی است.

۴. حفظ شده از تحریف: خداوند خود حفظ و صیانت قرآن را تضمین کرده است.

۵. جهانی و جاودان: پیام قرآن برای تمام انسان‌ها در همه زمان‌ها و مکان‌ها کاربرد دارد.

۶. تناسب و هماهنگی: آیات قرآن با وجود نزول تدریجی، از هماهنگی کامل برخوردار است.

قرآن مشتمل بر آموزه‌های اعتقادی، اخلاقی، احکام فردی و اجتماعی، داستان‌های پندآموز و معارفی درباره جهان آفرینش است. این کتاب کریم به عنوان آخرین کتاب آسمانی، خاتم پیام‌های الهی به شمار می‌رود.

معنای مهجوریت قرآن:

مهجوریت قرآن به معنای غریب افتادن، مورد بیتوجهی قرار گرفتن و به حاشیه رانده شدن این کتاب آسمانی در زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان است. این مفهوم از حدیثی از پیامبر اکرم(ص) گرفته شده که فرمودند: “إِنَّ الْقُرْآنَ یأْتِی یوْمَ الْقِیامَهِ وَ مَنْ کانَ یعْمَلُ بِهِ سَبَقَهُ بِالْإِمَاءِ إِلَی الْجَنَّهِ وَ مَنْ کانَ یتْرُکهُ وَ یهْجُرُهُ سَاقَهُ إِلَی النَّار” (بحارالانوار، ج ۹۲، ص ۱۹)

مظاهر مهجوریت قرآن:

۱. مهجوریت عملی

• عدم عمل به احکام و دستورات قرآن در زندگی شخصی
• بیتوجهی به اخلاق قرآنی در رفتار و تعاملات
• اولویت دادن به خواسته‌های شخصی بر دستورات الهی

۲. مهجوریت علمی

• عدم تدبر و تفکر در آیات قرآن
• خواندن بدون فهم و درک معانی
• ناآگاهی از محتوای قرآن حتی در بین تحصیلکردگان

۳. مهجوریت تربیتی

• عدم استفاده از قرآن به عنوان منبع اصلی تربیت
• جایگزینی سایر منابع با قرآن در نظام‌های آموزشی
• کمرنگ شدن نقش قرآن در تربیت نسل جوان

۴. مهجوریت اجتماعی

• عدم اجرای قوانین قرآنی در جامعه
• بیتوجهی به عدالت اجتماعی در پرتو تعالیم قرآن
• غلبه فرهنگ‌های غیرقرآنی در سبک زندگی

عوامل مهجوریت قرآن:

عوامل فردی:

• غفلت و بی‌توجهی
• پیروی از هوای نفس
• عدم آگاهی از اهمیت قرآن

عوامل اجتماعی:

• تهاجم فرهنگی
• تبلیغات ضد دینی
• مشغولیت‌های مادی

عوامل آموزشی:

• ضعف روش‌های آموزش قرآن
• عدم ارتباط کاربردی با قرآن
• تدریس صوری و غیرکاربردی

راه‌های رفع مهجوریت:

۱. احیای نقش قرآن در زندگی

• انس روزانه با قرآن
• تدبر و تفکر در آیات
• عمل به دستورات قرآن

۲. آموزش صحیح قرآن

• آموزش مفاهیم به جای صورت‌های ظاهری
• ارتباط عملی با مضامین قرآن
• استفاده از روش‌های جذاب آموزشی

۳. تبیین جایگاه قرآن

• تبیین جامعیت و جهان‌شمولی قرآن
• نشان دادن پاسخگویی قرآن به نیازهای زمان
• معرفی قرآن به عنوان کتاب زندگی

۴. الگو سازی

• معرفی الگوهای عملی قرآن‌محور
• تجلیل از قرآن‌باوران واقعی
• تبیین سیره معصومین در ارتباط با قرآن

امام علی(ع) می‌فرماید: “الله الله فی القرآن لا یسبقکم بالعمل به غیرکم” (نهج البلاغه، نامه ۴۷)؛ “خدا را خدا را درباره قرآن، مبادا دیگران در عمل به آن بر شما پیشی گیرند.”

رفع مهجوریت قرآن نیازمند عزم جدی فردی و اجتماعی است تا این کتاب آسمانی بتواند نقش هدایتگری خود را در تمام عرصه‌های زندگی ایفا کند.